Zapadne sile posljednjih mjeseci sve češće razmatraju opciju političkog izlaza iz rata u Ukrajini, ali se u diplomatskim krugovima nameće upozorenje da bi pogrešno koncipiran mir mogao proizvesti nove globalne nestabilnosti, prije svega u Indo-Pacifiku. Ako bi se rat završio tako da Rusija zadrži dio okupiranih teritorija, a sankcije budu djelomično ili potpuno ublažene, to ne bi značilo samo promjenu granica u Evropi. Posljedica bi bila sistemska: prvi put nakon Drugog svjetskog rata međunarodni poredak bi prihvatio vojnu agresiju kao način trajnog sticanja teritorije.
To je poruka koja ne ostaje u okvirima istočne Evrope. Ona bi se prelila na regione u kojima autoritarne sile već testiraju granice strpljenja Zapada. Kina vrlo pažljivo posmatra način na koji se međunarodna zajednica odnosi prema ruskoj invaziji, jer taj odnos posredno određuje i cijenu eventualnog sukoba oko Tajvana. Ako se pokaže da se agresija isplati, logika odvraćanja gubi vrijednost, a prostor za riskantne poteze se otvara širom od obala Crnog mora do Južnokineskog mora.
Kako „loš mir“ ruši odvraćanje i podiže rizike u Indo-Pacifiku
Važno je razumjeti da Moskva i Peking ne analiziraju samo vojni ishod rata, nego i političku volju Zapada da istraje u svojim principima. Ako Zapad pristane na mirovni sporazum koji nagrađuje agresora, time se šalje signal da političke, ekonomske i sigurnosne garancije liberalnih demokratija nisu čvrste. Kina, koja već godinama gradi sposobnosti za eventualnu blokadu ili invaziju Tajvana, procjenjivala bi takav ishod kao dokaz da su SAD i njihovi saveznici opterećeni unutrašnjim podjelama i da nemaju snage voditi dva geopolitička fronta.
Drugi problem leži u iluziji da bi okončanje rata u Ukrajini Zapadu omogućilo fokusiranje resursa na Indo-Pacifik. Bez snažnog i principijelnog ishoda u Ukrajini, kredibilitet tih istih resursa postao bi upitan. Tajvan, Japan, Južna Koreja i Filipini svoje sigurnosne strategije grade na pretpostavci da Sjedinjene Američke Države stoje iza obećanja koja daju. Ako se u Evropi pokaže suprotno, onda ni u Aziji nema garancija da će američke crvene linije zaista biti crvene.
Geopolitički domino-efekt: od istočne Evrope do zapadnog Pacifika
Mir koji ne rješava uzrok agresije nije stvarno stabilizacijsko rješenje. On samo zamrzava sukob i otvara prostor za njegovo ponavljanje, bilo u Ukrajini, bilo na drugom mjestu u svijetu. Ako bi Putin zadržao osvojene teritorije i dobio put ka postepenoj normalizaciji odnosa sa Zapadom, to bi bila jasna poruka svim državama koje teže mijenjanju granica silom: rizik je prihvatljiv, a nagrada dostižna. U takvom okruženju Kina bi mogla zaključiti da bi eventualna blokada Tajvana izazvala kratkoročnu osudu, ali ne i dugoročnu izolaciju.
Evropa bi se suočila s dodatnim problemom. S jedne strane, gubitak ukrajinskog teritorijalnog integriteta oslabilo bi povjerenje u evropske sigurnosne strukture. S druge strane, NATO bi morao balansirati između pritiska da ojača istočno krilo i potrebe da odvraća Kinu u Pacifiku. To je strateško rastezanje koje američka administracija pokušava izbjeći, ali upravo bi „loš mir“ u Ukrajini taj teret učinio neizbježnim.
Rat u Ukrajini zato nije izolovani evropski problem. On je test globalnog poretka — test koji će odrediti i budućnost evropske sigurnosti, i ravnotežu moći u Indo-Pacifiku.
